تزریق کورتون در دیسک کمر یکی از روشهای کمتهاجمی برای کاهش التهاب و درد ناشی از بیرونزدگی دیسک است. این تزریق با رساندن داروی ضدالتهاب مستقیماً به اطراف عصب درگیر، تورم را کاهش داده و به بهبود عملکرد حرکتی کمک میکند. معمولاً برای بیمارانی توصیه میشود که درمانهای دارویی و فیزیوتراپی کافی نبودهاند. انتخاب نوع تزریق (کودال، اینترلامینار یا ترانسفورامینال) و داروی مورد استفاده، به شدت درگیری دیسک و وضعیت بیمار بستگی دارد. رعایت مراقبتهای بعد از تزریق و انجام تمرینات فیزیوتراپی نقش مهمی در ماندگاری اثر آن دارد.
چرا پزشک تزریق کورتون را برای دیسک کمر انتخاب میکند؟
بیرونزدگی دیسک کمری باعث التهاب موضعی و فشار مستقیم روی ریشه عصبی شود که درد، گزگز یا بیحسی در پا و لگن را به همراه دارد. در چنین شرایطی، تزریق کورتون که یکی از رایجترین آمپولهای کمردرد است، باعث میشود که فشار عصبی کاهش یابد و التهاب فروکش کند، در نتیجه درد کاهش پیدا کرده و عملکرد حرکتی و زندگی روزمره بیمار تسهیل شود.
وقتی کورتون درست در منطقهی دیسک کمر آسیب دیده تزریق میشوند، میتواند التهاب را کاهش دهد، درد را کم کرده و از پیشرفت آسیب عصبی جلوگیری کنند.
بسیاری از افراد فکر میکنند هر نوع بیرونزدگی دیسک فقط با جراحی درمان میشود، در حالیکه این یکی از باورهای اشتباه رایج است. واقعیت این است که بیشتر بیماران با روشهای کمتهاجمی مثل تزریق کورتون یا پی آر پی، اوزونتراپی، انجام فیزیوتراپی اصولی میتوانند بدون نیاز به عمل جراحی بهبود پیدا کنند. جراحی فقط در موارد خاص، مثلاً زمانی که عصب کاملاً تحت فشار باشد یا ضعف حرکتی شدید ایجاد شده باشد، توصیه میشود.
علاوه بر تزریق کورتون، برای برخی بیماران ممکن است روش تزریق پی آر پی دیسک کمر نیز مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، پلاکتهای خون خود بیمار جمعآوری و غلیظ میشوند و مستقیماً به دیسک آسیبدیده تزریق میگردند. این فرآیند به تحریک ترمیم بافت دیسک کمک کرده و میتواند التهاب و درد را کاهش دهد، به ویژه در بیمارانی که به دنبال روشهای غیرجراحی و درمانهای ترمیمی هستند.
مطالعات نشان دادهاند که در بیماران مبتلا به بیرونزدگی دیسک با درد منتشر به پا، تزریق اپیدورال کورتون در کوتاهمدت میتواند باعث کاهش درد و بهبود عملکرد شود.
تزریق کورتون زمانی مفید است که درد که از التهاب ریشهی عصبی مهرههای کمر باشد و به کمر و پا تیر بکشد. اگر درد فقط در ناحیهی کمر متمرکز باشد و به پا انتشار نداشته باشد، احتمالاً منبع آن عضله یا مفصل فاست است، نه التهاب عصب، و در چنین شرایطی تزریق اپیدورال معمولاً هیچ فایدهای ندارد.
از طرف دیگر، باید دانست که اثر تزریق کورتون موقتی است و معمولاً بین ۴ تا ۱۲ هفته دوام دارد، پس بهخودیخود بیماری دیسک را درمان نمیکند. در نتیجه اگر عواملی که از ابتدا به دیسک کمر آسیب وارد کرده اند مثل ضعف عضلات مرکزی، اضافه وزن یا نشستن نادرست اصلاح نشوند، درد ممکن است دوباره برگردد. به همین دلیل، تزریق زمانی توصیه میشود که همزمان فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی را نیز انجام دهید.
اما تزریق کورتون برای همه بیماران و همیشه بهترین گزینه نیست. قبل از تزریق کورتون مواردی هست که پزشک باید در نظر بگیرد.
اگر درد خفیف و قابلتحمل باشد و کمتر از ۴ تا ۶ هفته ادامه داشته، معمولاً نیازی به تزریق نیست و درمانهای سادهتر مثل دارو و فیزیوتراپی کافیاند. اما اگر این درمانها مؤثر نبودند و درد شدید، تیرکشنده و مانع خواب یا حرکت طبیعی باشد. تزریق به عنوان آخرین گام غیرجراحی انتخاب میشود تا التهاب و درد مزمن را کاهش دهد.
کورتون در تزریق دیسک چطور اثر میکند؟
وقتی دارو بهصورت خوراکی یا تزریق عضلانی مصرف شود، از طریق خون به بخشهای مختلف بدن میرسد. اما فضای اطراف عصب در ستون فقرات، یعنی فضای اپیدورال، یک ناحیهی بسیار بسته و عمیق بین استخوان مهره و پوشش نخاع است. این فضا جریان خون کمی دارد و مثل عضله یا پوست نیست که دارو بهراحتی به آن نفوذ کند.
به همین دلیل، زمانی که داروهای خوراکی یا تزریق عضلانی قادر به کنترل التهاب و درد نیستند، پزشک تصمیم میگیرد دارو را مستقیماً به فضای اطراف ستون فقرات، یعنی فضای اپیدورال، تزریق کند تا اثر آن دقیقاً در محل التهاب اعمال شود. این تزریق میتواند از سه مسیر مختلف انجام شود که انتخاب هر مسیر به محل آسیبدیدگی دیسک و شدت درگیری مهرهها بستگی دارد.
تزریق کورتون از کودال وقتی انجام میشود که بیرونزدگی یا التهاب دیسک در چند سطح از ستون فقرات وجود داشته باشد و درد به هر دو پا کشیده شود. در این روش دارو از پایینترین بخش ستون فقرات (نزدیک دنبالچه) تزریق میشود و بهآرامی در فضای اپیدورال پخش میگردد. چون مسیر آن ایمنتر و از نخاع دورتر است، برای بیماران سالمند، افرادی با تنگی کانال نخاعی یا کسانی که التهاب وسیعی دارند، انتخاب مناسبی محسوب میشود.
تزریق کورتون از مسیر کودال یکی از آمپولهای تنگی کانال نخاعی به حساب میآید که معمولاً اثر متوسط دارد و میتواند درد را برای چند هفته کاهش دهد. البته اثر آن در افراد مختلف متفاوت است و جایگزین درمانهای دیگر مثل فیزیوتراپی یا اصلاح سبک زندگی نمیشود.
تزریق اینترلامینار وقتی انجام میشود که درد از ناحیه کمر به یکی یا هر دو پا تیر بکشد و در MRI التهاب در بین ۲ مهره اتفاق افتاده باشد. در این روش دارو از فضای بین دو مهره وارد اپیدورال میشود و به سمت هر دو طرف ستون فقرات پخش میگردد. تأثیر این نوع تزریق معمولاً قابلتوجهتر از کودال است و بیماران در ۴ تا ۸ هفته بعد کاهش درد و بهبود حرکتی را تجربه میکنند.
تزریق ترانسفورامینال در مواردی که بیرونزدگی دیسک فقط روی یک ریشهی عصبی فشار میآورد انجام میشود. در این نوع تزریق، سوزن از کنار خروجی همان عصب وارد میشود و دارو مستقیماً در کنار ریشهی ملتهب تزریق میگردد. این روش بیشترین دقت و قویترین اثر را دارد و میتواند تا چند ماه درد را کاهش دهد.
کورتون پس از ورود به فضای اپیدورال التهاب را کاهش میدهد و آزاد شدن مواد شیمیایی دیگری که توسط بدن تولید میشود و به عصب آسیب میزنند را مهار میکند و در نتیجه جریان عصبی درد کاهش مییابد. به همین دلیل بیماران اغلب چند ساعت تا چند روز پس از تزریق احساس سبکی، کاهش گزگز یا بیحسی در پا دارند، نشانهای از فروکش التهاب عصبی است.
مراقبتهای بعد از تزریق کورتون
تزریق کورتون بهتنهایی پایان راه درمان دیسک کمر نیست، این تزریق بیشتر از اینکه دیسک کمر را درمان کند نقش کنترلکننده دارد. برای اینکه اثر تزریق واقعاً ماندگار و مفید باشد، لازم است بیمار بعد از تزریق مراقبتها و برنامهی توانبخشی را جدی دنبال کند.
بعد از تزریق کورتون در صورت بروز تب، لرز، بیحسی یا ضعف ناگهانی پاها، اختلال در کنترل ادرار و مدفوع، قرمزی یا تورم محل تزریق، یا هرگونه نشانهی آلرژیک مانند خارش شدید، تورم صورت یا تنگی نفس، باید فوراً با پزشک تماس بگیرید، این علائم میتوانند نشانهی عفونت یا واکنش جدی بدن به تزریق باشند و نیاز به بررسی فوری دارند.
مراقبتهای بلافاصله بعد از تزریق (۶ تا ۲۴ ساعت اول)
بعد از تزریق کورتون، بدن نیاز دارد تا بهصورت تدریجی با اثر دارو و تغییرات ایجادشده سازگار شود. در ساعات اولیه پس از تزریق، بافت اطراف سوزن هنوز حساس و مستعد التهاب است و هرگونه فشار یا خم شدن شدید ممکن است باعث تحریک محل تزریق شود. در نتیجه تا حدود ۱۲ ساعت پس از تزریق نیز نباید خم شوید یا اجسام سنگین بلند کنید، چون این حرکات میتوانند فشار داخل کانال نخاعی را افزایش دهند و مانع توزیع یکنواخت دارو شوند.
تا ۲۴ ساعت اول پس از تزریق باید استراحت نسبی داشته باشید و از رانندگی یا انجام کارهای دقیق و پرتحرک خودداری کنید. داروهای بیحسی که همراه با کورتون تزریق میشوند ممکن است تا چند ساعت باعث احساس سنگینی، بیحسی یا ضعف خفیف در پاها شوند. اگر در این مدت فعالیت زیادی انجام شود، احتمال زمین خوردن یا فشار ناگهانی بر ستون فقرات بالا میرود و اثر اولیه تزریق کاهش پیدا میکند.
اگر در محل تزریق احساس سوزش یا درد خفیف دارید، استفاده از کمپرس سرد هر بار به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه میتواند بسیار مفید باشد. سرمای ملایم باعث انقباض مویرگهای سطحی، کاهش التهاب موضعی و تسکین ناراحتی اولیه میشود.
استفاده از گرمای مستقیم، حمام گرم یا ماساژ در ناحیه تزریق تا ۲۴ ساعت ممنوع است، زیرا گرما موجب گشاد شدن عروق و افزایش التهاب بافتی میشود و ممکن است روند ترمیم را مختل کند. تنها پس از گذشت یک روز و در صورت نبود قرمزی یا درد شدید، میتوان از گرمای ملایم برای شل کردن عضلات اطراف استفاده کرد.
در نهایت، نوشیدن مایعات کافی در ساعات پس از تزریق اهمیت زیادی دارد. تزریق اپیدورال گاهی میتواند باعث افت خفیف فشار خون یا احساس سبکی سر شود، بهویژه اگر بیمار قبل از تزریق ناشتا بوده باشد. مایعات به بدن کمک میکنند تا تعادل حجم خون حفظ شود و داروهای بیحسی با سرعت بیشتری از بدن دفع شوند. رعایت این چند نکته ساده باعث میشود دارو اثر بهتری داشته باشد، احتمال عوارض کاهش یابد و بدن با کمترین ناراحتی وارد مرحلهی ترمیم و کاهش التهاب شود.
تا دو هفته اول
در هفتهی اول تا دوم پس از تزریق کورتون، دردتان تا حد زیادی کاهش مییابد و ممکن است این موضوع باعث میشود تصور کنید باید در این دوران کاملاً استراحت کنید تا تزریق کاملاً اثر کند.
اما استراحت مطلق یکی از اشتباهترین کارها در این مرحله است. وقتی بدن در حالت بیحرکتی طولانی قرار میگیرد، عضلات اطراف ستون فقرات ضعیف میشوند و این ضعف میتواند باعث بازگشت سریع درد شود. پرهیز از ورزش در این مرحله باعث میشود اثر تزریق تنها موقتی بماند، در حالیکه تمرین منظم میتواند نتیجهی تزریق را تثبیت کند و احتمال نیاز به تزریق مجدد یا جراحی را کاهش دهد.
بنابراین، بهترین کار این است که با نظر پزشک و بهصورت تدریجی فعالیتهای سبک مانند پیادهروی کوتاه در خانه یا حرکات نرمشی ملایم را شروع کنید تا جریان خون در اطراف ستون فقرات افزایش پیدا کند و روند ترمیم عصب تسهیل شود.
شروع تمرینات کششی و تقویتی تحت نظر متخصص فیزیوتراپی اهمیت زیادی دارد. این تمرینها کمک میکنند تا التهاب باقیمانده کاهش یابد، عضلات عمقی کمر فعال شوند و بار مکانیکی از روی دیسک آسیبدیده برداشته شود.
رانندگی در مسیرهای طولانی یا نشستن طولانی هم توصیه نمیشود. بهتر است هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه یکبار از جای خود بلند شوید، چند قدم راه بروید یا حرکات کششی ساده انجام دهید. نشستن طولانی باعث افزایش فشار در دیسکهای کمری و کاهش گردش خون در بافتهای اطراف عصب میشود و این مسئله میتواند التهاب را مجدداً فعال کند.
مراقبت بلندمدت
از هفته دوم به بعد معمولاً درد بهطور محسوسی کاهش مییابد و بیمار ممکن است تصور کند کاملاً بهبود یافته است؛ اما این دقیقاً مرحلهای است که نیاز به بیشترین دقت دارد. چون اگرچه درد فروکش کرده، اما آسیب دیسک هنوز بهطور کامل ترمیم نشده است. رعایت دقیق مراقبتها و محدودیتهای حرکتی در هفتههای سوم تا ششم، تفاوت میان یک بهبودی زودگذر و یک نتیجهی پایدار و ماندگار را رقم میزند.
در این دوره بهتر است به فعالیتها بهتدریج افزوده شود و از حرکات خم شدن ناگهانی یا بلند کردن اجسام سنگین خودداری گردد تا نتیجهی تزریق تثبیت شود.
همچنین باید به کنترل وزن توجه شود. اضافهوزن فشار مداومی بر ستون فقرات ایجاد میکند و باعث میشود التهاب بهسرعت برگردد. کاهش تدریجی وزن با رژیم متعادل و افزایش تحرک ملایم، یکی از مؤثرترین راهها برای افزایش ماندگاری اثر تزریق است.
تمرینات تقویتی در این بازه اهمیت ویژهای دارند، زیرا تزریق تنها التهاب را کاهش میدهد ولی نقش عضلات در پایداری ستون فقرات را جایگزین نمیکند. تمرینات منظم با نظر فیزیوتراپیست، بهویژه حرکات تقویتی پشت، باعث بهبود هماهنگی عضلات و پیشگیری از عود علائم میشود.
حرکات ورزشی برای دیسک کمر
این تمرینها را هر روز در سه نوبتِ بیستتایی انجام دهید تا عضلات عمقی کمرتان تقویت شود و فشار از روی مهرهها و دیسکهای کمری کاهش یابد.
زمان اثر و مدت ماندگاری تزریق کورتون
اثر تزریق کورتون در ستون فقرات بلافاصله آغاز نمیشود و برخلاف تصور بسیاری از بیماران، هدف آن تسکین لحظهای درد نیست بلکه کنترل تدریجی التهاب اطراف عصب است.
در چند ساعت نخست، ممکن است بیمار فقط احساس سبکی موقت ناشی از داروی بیحسی داشته باشد و پس از آن حتی درد کمی بازگردد. این تغییر طبیعی است، زیرا داروی بیحسی طی چند ساعت از بین میرود و هنوز زمان لازم برای اثرگذاری واقعی کورتون فرا نرسیده است.
معمولاً اثر ضدالتهابی کورتون از ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از تزریق شروع میشود و بین یک تا دو هفته بعد به حداکثر میزان خود میرسد. در این فاصله، التهاب تدریجاً فروکش میکند، فشار شیمیایی روی عصب کاهش مییابد و علائمی مانند تیرکشیدن پا، بیحسی یا گزگز بهتدریج کمتر میشوند.
مدت ماندگاری اثر تزریق به چند عامل بستگی دارد.
مسیر تزریق: روش ترانسفورمینال نسبت به دو روش دیگر (کودال و اینترلامینال) به دلیل اینکه دارو را به نزدیکترین محل آسیب میرساند اثر سریعتر و طولانیتری دارد.
وضعیت عمومی بدن بیمار: در صورتی که بیرونزدگی دیسک کمر شدید باشد میزان تأثیر تزریق کورتون کمتر میشود. در بیمارانی که التهاب مزمن یا درگیری چندسطحی دارند، ممکن است پزشک برای حفظ اثر درمانی، تزریق دوم را پس از چند ماه و در صورت نیاز تکرار کند. از طرف دیگر اضافه وزن، فعالیت بدنی پایین، دیابت یا التهاب مزمن دارید اثر تزریق را کوتاهتر میکنند.
نوع داروی تزریقشده: در مقایسه داروهای تزریقی، تریامسینولون معمولاً اثر ضدالتهابی قویتر و ماندگاری کمی طولانیتر بهویژه در موارد التهاب شدید ریشه عصبی نسبت به دگزامتازون و متیلپردنیزولون دارد. بتامتازون عملکردی بینابینی دارد و تعادل خوبی میان سرعت و دوام اثر نشان میدهد، درحالیکه دگزامتازون اگرچه ایمنتر است، اما معمولاً اثرش کوتاهتر و در حدود چند هفته باقی میماند.
| نام دارو | مدت ماندگاری تقریبی |
|---|---|
| دگزامتازون | ۴ تا ۶ هفته |
| تریامسینولون | ۶ تا ۱۲ هفته (گاهی تا ۳ ماه) |
| متیلپردنیزولون | ۴ تا ۸ هفته |
| بتامتازون | ۶ تا ۱۲ هفته |
چه کسانی باید تزریق کورتون را با احتیاط انجام دهند؟
اگر در بدن بیمار عفونت فعال وجود داشته باشد، چه به صورت عفونت ادراری یا پوستی و چه در محل تزریق، تزریق کورتون باید به تعویق بیفتد. چون این دارو سیستم ایمنی را موقتاً تضعیف میکند، بدن نمیتواند باکتریها یا ویروسها را مهار کند و خطر گسترش عفونت وجود دارد.
در دوران بارداری نیز تزریق اپیدورال کورتون باید با احتیاط انجام شود. هرچند شواهد علمی قطعی مبنی بر ضرر مستقیم برای جنین وجود ندارد، اما در سهماهه اول بارداری که اندامهای جنین در حال شکلگیری است، باید از هرگونه تزریق غیرضروری پرهیز شود. تصمیم نهایی در این شرایط باید با هماهنگی بین متخصص درد و متخصص زنان گرفته شود تا هم از سلامت مادر محافظت شود و هم از بروز عوارض احتمالی برای جنین جلوگیری گردد.
بیمارانی که دچار نقص سیستم ایمنی هستند یا داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند، مثل بیماران مبتلا به HIV یا افرادی که داروهایی نظیر متوترکسات، سیکلوسپورین یا کورتون خوراکی طولانیمدت میگیرند، باید از تزریق کورتون اجتناب کنند. در این شرایط، تزریق میتواند خطر عفونتهای شدید و تاخیر در ترمیم بافتی را افزایش دهد. پزشک تنها در صورت ضرورت و با رعایت شرایط استریل دقیق، تزریق را انجام میدهد.
در بیماران مبتلا به پوکی استخوان شدید نیز تزریق کورتون میتواند وضعیت استخوانها را بدتر کند، زیرا این دارو جذب کلسیم را کاهش داده و موجب افت تراکم استخوانی میشود.
در افراد سالمند یا کسانی که سابقه شکستگی استخوان دارند، تزریق باید با دوز پایینتر و فواصل زمانی طولانیتر انجام شود. همچنین، در این بیماران مصرف مکملهای کلسیم و ویتامین D زیر نظر پزشک برای جبران اثرات منفی کورتون ضروری است.
بیمارانی که دیابت کنترلنشده دارند، در گروه پرخطر برای تزریق کورتون قرار میگیرند، چون این دارو باعث افزایش مقاومت به انسولین و بالا رفتن موقت قند خون میشود. در افراد دیابتی، این افزایش میتواند شدید و حتی خطرناک باشد، بهویژه اگر دوز دارو زیاد یا مسیر تزریق نزدیک به عصب باشد.
پزشک معمولاً برای این بیماران از داروهای با جذب کمتر مثل دگزامتازون استفاده میکند و از بیمار میخواهد قند خون خود را تا چند روز پس از تزریق روزانه اندازهگیری کند تا از نوسان شدید آن جلوگیری شود.
در افراد مبتلا به فشار خون بالا یا بیماری قلبی نیز تزریق کورتون باید با احتیاط انجام شود، چون این دارو میتواند باعث افزایش فشار خون یا تورم اندامها شود. از طرفی این بیماران داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین، ریواروکسابان یا دابیگاتران مصرف میکنند، تزریق اپیدورال خطر خونریزی در فضای نزدیک نخاع را بالا میبرد. تجمع خون در این ناحیه میتواند روی نخاع فشار بیاورد و آسیب عصبی ایجاد کند.
پیش از تزریق باید داروهای ضدانعقاد بهطور موقت قطع یا با داروهای کوتاهاثر جایگزین شوند و تزریق تنها زمانی انجام شود که آزمایشهای انعقادی طبیعی باشند.
اگر تزریق جواب ندهد، درمان بعدی چیست؟
اگر تزریق اپیدورال تأثیر کافی نداشته باشد، بهمعنای پایان درمان نیست، بلکه نشانهای است برای بازنگری دقیقتر در علت اصلی درد. در بسیاری از موارد، التهاب کاهش یافته اما فشار مکانیکی روی عصب هنوز باقی است، بنابراین لازم است با بررسی مجدد MRI و معاینهی تخصصی، مشخص شود که آیا نیاز به اصلاح مسیر درمان، فیزیوتراپی هدفمندتر یا استفاده از روشهای کمتهاجمیتر وجود دارد یا خیر. این مرحله، نقطهی تمایز درمان علمی از درمانهای تکراری و بینتیجه است.
در مراکز تخصصی، تصمیمگیری برای ادامه درمان بهصورت تیمی و بر پایهی ارزیابی چندجانبه انجام میشود. هدف این است که بیمار، مناسبترین گزینهی درمانی را با کمترین میزان تهاجم و بیشترین اثربخشی انتخاب کند. این رویکرد چندتخصصی و دقیق، بهجای تسکین موقت درد، راه را برای بهبودی پایدار و بازگشت واقعی به زندگی بدون درد هموار میسازد.
سوالات متداول
آمپول کورتون روی اعصاب و روان هم تأثیر دارد؟
بله، گاهی ممکن است تا چند روز بعد از تزریق، تغییراتی مانند بیخوابی، اضطراب یا تحریکپذیری دیده شود. این اثر موقتی است و معمولاً خودبهخود برطرف میشود. اگر علائم طول کشید یا شدید شد، باید پزشک را مطلع کرد.
آیا تزریق کورتون باعث چاقی یا ورم بدن میشود؟
تزریق اپیدورال برخلاف کورتون خوراکی معمولاً باعث چاقی سیستمیک نمیشود. تنها در تزریقهای مکرر ممکن است احتباس آب خفیف یا افزایش موقت وزن رخ دهد که گذراست.
آیا تزریق اپیدورال خطر فلج شدن دارد؟
خطر آن بسیار نادر است و در تزریقهایی که با هدایت تصویربرداری و توسط پزشک متخصص انجام میشود، تقریباً به صفر میرسد.
آیا ممکن است درد بعد از تزریق بیشتر شود؟
گاهی در ۲۴ تا ۴۸ ساعت نخست، تحریک بافتی باعث افزایش موقت درد میشود. این حالت گذراست و سپس کاهش التهاب آغاز میشود.
آیا تزریق اپیدورال با بیهوشی انجام میشود؟
خیر، تزریق معمولاً در حالت بیداری و با بیحسی موضعی انجام میشود. در بیماران مضطرب ممکن است آرامبخش خفیف تزریق شود.
آیا تزریق کورتون روی قاعدگی یا هورمونها تأثیر دارد؟
تأثیر آن بسیار محدود است و معمولاً باعث تغییرات جدی در چرخه قاعدگی نمیشود. فقط در تزریقهای متعدد ممکن است بینظمی موقتی ایجاد شود.
آیا تزریق در محل عصب دردناک است؟
خیر، چون پیش از تزریق از داروی بیحسی موضعی استفاده میشود. بیمار ممکن است فقط احساس فشار یا گرمای کوتاهی در محل تزریق داشته باشد.
آیا میتوان دوباره در همان نقطه تزریق کرد؟
بله، در صورت بازگشت درد و پاسخ مناسب به تزریق اول، پزشک ممکن است پس از چند ماه تزریق دوم را انجام دهد. تصمیم نهایی به شرایط بیمار و یافتههای MRI بستگی دارد.
